MicroFest Amsterdam 2025 | festival voor microtonale muziek

Festival | 23 maart 2025, 11.00-21.30 uur | Kleine Zaal, Muziekgebouw aan ’t IJ te Amsterdam

MicroFest Amsterdam 2025

Op zondag 23 maart 2025 keert MicroFest Amsterdam terug! Dit eendaagse festival staat volledig in het teken van muziek met toonsafstanden die kleiner zijn dan de gebruikelijke hele en halve tonen. Deze vierde editie richt zich op 24-, 31- en 96-toonsmuziek en besteedt speciale aandacht aan de Mexicaanse componist, violist en microtonale pionier Julián Carrillo, die in 2025 precies 150 jaar geleden geboren werd. Het programma laat de veelzijdigheid van microtonale muziek horen, met perfect op elkaar afgestemde instrumenten en vernieuwende composities in diverse stijlen.
Het festival opent met Expeditie 31, waarin gitarist Stefan Gerritsen en organist Ere Lievonen twee instrumenten laten samenklinken die beide gebaseerd zijn op de 31-toonsstemming van de beroemde zeventiende-eeuwse Nederlandse wetenschapper Christiaan Huygens. ’s Middags brengen harpiste Ernestine Stoop, pianiste Anne Veinberg en organist Ere Lievonen een eerbetoon aan de visionaire Mexicaanse componist Julián Carrillo die het octaaf in 96 kleine toonsafstanden verdeelde. Het festival eindigt met een spetterend optreden van The Hallucinating Harmonists waarin jazz en fusion elementen op een nieuwe, prettig desoriënterende wijze te horen zijn. Tussendoor zijn er nog twee gratis toegankelijke onderdelen, namelijk een lezing over het leven en werk van Julián Carrillo en een concert waarbij het Fokker-orgel wordt aangestuurd door laptops. Na afloop van de concerten in de Kleine Zaal van Muziekgebouw kunt u beneden gezellig napraten in brasserie Dudok aan 't IJ. Kortom: een dag vol muzikale ontdekkingen voor wie houdt van een grensverleggend geluid!

Programma MicroFest

Expeditie 31 | 11.00 - 12.00 uur

Hoe klinken twee muziekinstrumenten samen die beide gestemd staan in de bijzondere 31-toonsstemming? Stefan Gerritsen op de 31-toonsgitaar en Ere Lievonen op het 31-toonsorgel geven antwoord op deze spannende vraag. Want de stemming mag dan wel hetzelfde zijn, de klank van de instrumenten is juist heel verschillend, waardoor een prachtig klankkleurenspel kan ontstaan.
Speciaal voor Duo Expeditie 31 zijn nieuwe werken gecomponeerd. Zo spelen de heren premières van de gearriveerde en immer uitmuntend voor elektronica schrijvende componist René Uijlenhoet, en van de veelgeprezen componist/gitarist Aart Strootman. Daarnaast klinkt er oude Spaanse renaissancemuziek, oorspronkelijk geschreven voor onder andere de vihuela (voorloper van de gitaar), om de historische stemming in zijn puurste vorm te laten horen. Voor het werk van de Amerikaanse post-minimal componist Bill Alves uit 2021, schuift Anne Veinberg even bij het duo aan op de Carrillo-piano.
Verderbevat het programma ook solowerken. Het eerste is een werk voor 31-toonsgitaar uit 2022 van de met microtonen zeer ervaren Fins-Roemeense componist Sebastian Dumitrescu. Daarnaast een listige compositie voor Fokker-orgel uit 2017 van de Amerikaanse componist Charles Corey, die als curator van de Harry Partch-instrumenten veel ervaring heeft met microtonaliteit. Het concert wordt afgesloten met een sensationele improvisatie door beide rasmuzikanten. Tickets

Duo Expeditie 31 : Ere Lievonen, 31-toonsorgel | Stefan Gerritsen, (elektrische) 31-toonsgitaar
m.m.v. Anne Veinberg, Carrillo-piano

Programma

René Uijlenhoet (1961) – Earwitness (2025) première

Sebastian Dumitrescu (1989) – Noctilucens (2022) voor elektrische 31-toongitaar

Charles Corey (1984) – Folding I (2017)

Bill Alves (1960) - On the Motions of Pendulums (2021)

Luys de Narváez (1500?-1555?) – Diferencias por otra parte

Aart Strootman (1987) – nieuw werk (2025) première

Stefan & Ere – improvisatie

 

Lezing over Julián Carrillo (Juan Felipe Waller) | 13.30 - 14.15 uur (gratis entree)

De in Berlijn woonachtige Mexicaans-Nederlandse componist Juan Felipe Waller geeft een lezing over de buitengewone muzikale wereld van de Mexicaanse componist, violist en microtonale pionier Julián Carrillo (1875-1965) die velen heeft geïnspireerd tot het componeren en uitvoeren van microtonale muziek.
Carrillo componeerde in diverse microtonale stelsels, richtte ensembles op en ontwierp innovatieve instrumenten om microtonale muziek mogelijk te maken, zoals de beroemde 96-toonspiano, maar ook aangepaste harpen en strijkinstrumenten. Hoewel hij gold als 'the grand old man' van de Mexicaanse muziek en internationale erkenning verwierf, ondervond Carrillo zowel binnen als buiten Mexico ook tegenstand doordat zijn werk vaak botste met traditionele muzikale opvattingen. Hierdoor werd zijn innovatieve benadering en thematische muziek (vaak in cijfernotatie) regelmatig bekritiseerd en gemarginaliseerd. Waller biedt een dieper inzicht in Carrillo’s levenswerk.

De 13de toon van Julián Carrillo | 15.00 - 16.00 uur

Een concert gewijd aan het 96-toonssysteem van Julián Carrillo (1875-1965), die dit jaar 150 jaar geleden werd geboren. De visionaire Mexicaanse microtonale componist en violist Carrillo ontwikkelde een revolutionaire theorie genaamd Sonido 13 (de 13de toon - verwijzend naar meer tonen dan de twaalf van het conventionele toonsysteem). Daarin stelde hij dat muziek verder kon evolueren door het gebruik van intervallen kleiner dan de halve toon. Hij wist het octaaf zelfs in 96 minieme stapjes te verdelen waarmee feitelijk ieder interval en akkoord zuiver benaderd kan worden. Voor al zijn inspanningen op dit gebied kreeg Carrillo tijdens zijn leven zeer veel erkenning, waaronder een nominatie voor de Nobelprijs voor de Natuurkunde in 1950.
Professor Adriaan Fokker ontmoette de Mexicaanse ‘atoomsplitser van de muziek’ in 1958 bij het UNESCO-congres in Parijs. Tijdens dit concert hoort u welke muziek uit deze ontmoeting had kunnen voortkomen. Want hoewel het Fokker-orgel en de Carrillo-piano op papier onverenigbaar lijken, blijken deze instrumenten wonderwel goed samen te kunnen klinken. Pianist Anne Veinberg en organist Ere Lievonen laten dit horen in Lhorong van de Nederlands-Mexicaanse componist Juan Felipe Waller. Voor dit licht minimalistische werk onderzocht Waller de overeenkomsten tussen de Carrillo-piano en het Fokker-orgel en heeft hij zijn Mexicaanse én Nederlandse roots verweven.
Deze middag valt ook nog een ander zeldzaam instrument van Carrillo te bewonderen, namelijk een 96-toonsharp. De geprezen harpiste Ernestine Stoop liet dit instrument, dat meer op een citer lijkt, speciaal voor zichzelf bouwen. Op het programma staat een trio voor Carrillo-harp, Carrillo-piano en Fokker-orgel getiteld Hangszon (‘luidspreker’ in het Hongaars) van de in Berlijn woonachtige Frans-Hongaarse componist Matthias Kadar. Danny de Graan schreef bovendien voor deze gelegenheid een nieuwe compositie voor Carrillo-harp en Carrillo-piano samen, die de vervreemding van waarden en normen in onze huidige tijd op poëtische wijze verbeeldt. Daarnaast worden er composities uit het afzonderlijke repertoire van deze uitzonderlijke microtonale instrumenten gespeeld, waaronder Despacio van Julián Carrillo voor 96-toonsharp en het rustgevende Kaiho dat de bekende Finse componist Juhani Nuorvala schreef voor de 96-toonspiano. Tickets

Julián Carrillo 150 years anniversary trio:
Ernestine Stoop, Carrillo-harp | Anne Veinberg, Carrillo-piano | Ere Lievonen, Fokker-orgel

Programma


Danny de Graan (1973) - Vaga Lux (2025)   première

Juan Felipe Waller (1971) - Lhorong, 31ºN 96ºE (2011)

Julián Carrillo (1875-1965) - Amacer in Berlin 13: I. Despacio (rev. 1957)

Martin Imholz (1961) - 5 Stücke für 16tel Ton Klavier (2001)

Veinberg/Stoop - Improvisation on a theme of Julián Carrillo's Preludio a Colon

Juhani Nuorvala (1961) - Kaiho (2017)

Matthias Kadar (1977)  - Hangszon (2018)

The 31-tone hyperorgan | 16.30 - 17.15 uur  (gratis entree)

Het 31-toonsorgel van Adriaan Fokker wordt sinds de renovatie en modernisering in 2008/2009 aangemerkt als een van de eerste 'hyperorgels' ter wereld. Dit betekent dat het orgel via computers aangestuurd kan worden doordat het besturingssysteem is voorzien van MIDI-in en MIDI-out; een taal tussen de computer en een muziekinstrument.
De afgelopen 15 jaar zijn er door diverse componisten vele werken voor door laptop aangestuurd Fokker-orgel gecomponeerd. Tijdens dit gratis bij te wonen concert klinkt een dwarsdoorsnede van deze stukken. Het zijn zeer verschillende composities waarbij het orgel spectaculaire klanken voortbrengt, soms met snelheden die een organist nooit op die manier zou kunnen uitvoeren.

Programma

Danny de Graan (1973) - Forma (2009)

Christopher Trapani (1980) - Forty-nine, Forty-nine (2010/2011)

John Franek (1996) - Radiolarium (2023)

Reilly Smethurst (1986) - Sad Climax (2023)

Peter-Jan Wagemans (1952) - Dizzy (2024)

Fabio Costa (1971) - Ludus Harmonicus (2024)  première

Jago Thornton (1995) - Hyper-vortex (2023)


The Pleasance of Disorientation | 20.15 - 21.45 uur

The Hallucinating Harmonists is een nieuwe onvergelijkbare groep van acht musici en een componist. Met hun speciaal aangepaste en verbouwde muziekinstrumenten is het mogelijk om ogenblikkelijk in een andere stemming te spelen. Het effect van onder andere deze techniek is dat de luisteraars kunnen gaan twijfelen aan hun eigen muzikale logica en tegelijkertijd een buitengewone klankbeleving kunnen ondergaan. De groep probeert het publiek namelijk op een geraffineerde, maar plezierige manier op het verkeerde been te zetten door hen te desoriënteren met niet eerder gehoorde harmonische progressies, tegendraadse ritmiek en tempomodulaties. De wijze waarop luisteraars prettig gedesoriënteerd kunnen raken, door slechts hun muzikale verwachtingspatroon te ontregelen, is een intrigerend verschijnsel en de groep speelt hier daarom graag op een inventieve en originele manier op in.
Het optreden van The Hallucinating Harmonists bestaat uit een reeks uiteenlopende muziekstukken van oprichter Sander Germanus die gebaseerd zijn op eigenzinnige muzikale principes, met harmonieën die desoriënterend en tegelijkertijd verrassend prettig kunnen klinken. Elk stuk is gemaakt in een geheel andere muziekstijl (en toch in hetzelfde idioom!) met invloeden van jazz, hedendaags, klassiek, fusion, ambient en avant-garde popmuziek. Tel daar de uitmuntende musici bij op en een unieke ervaring is gegarandeerd! Tickets

The Hallucinating Harmonists:
Sander Germanus, compositie | Frank Anepool, trompet | Vitaly Vatulya, sopraan- en altsaxofoon | Olivier Sliepen, altsaxofoon | Ties Mellema, tenorsaxofoon | Anne Veinberg, keyboards | Melle Weijters, elektrische gitaar | Pieter van Lier, elektrische basgitaar | Peter Burgers, drums

Programma


Werken van Sander Germanus (1972):

- Vertigo

- Stretch Your Ear!

- Jetties

- Rock My Hammerfest

- Bending Spoon

- Launch

- Dizzy

- Amsterdam Trip

Kaarten   

 

De losse concerten zijn 17,50 euro, een passe-partout bestaat uit 20% stapelkorting door 3 concerten van MicroFest te bestellen. >>>

Kortingskaarten (Stadspas, CJP) voor losse concerten zijn 12,50 euro. Kaarten kunt u reserveren via de kassa van het Muziekgebouw (tel. +31 20 7882000).

 

Tip: restaurants en eetgelegenheden in de buurt

Tussen de activiteiten van de MicroFest Amsterdam door heeft u tijd om ergens iets te eten en te drinken. Er zijn verschillende restaurants en eetgelegenheden in de buurt van het Muziekgebouw aan 't IJ voor de lunch en het diner. Het makkelijkst is natuurlijk het grand café 4'33 in het Muziekgebouw zelf, maar op de kaart vindt u ook nog andere uitstekende alternatieven rond de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA), zoals restaurant Babel (op de bovenste verdieping van de OBA), Vapiano (op de begane grond van de OBA) en andere horecagelegenheden aan Oostedokskade. Ook op de Piet Heinkade zijn enkele mogelijkheden om te lunchen.

 

Over Stichting Huygens-Fokker

In 2007 is Christiaan Huygens (1629-1695) toegevoegd aan De Canon van Nederland. Zijn vindingen zijn hierdoor voorgoed nationaal erfgoed geworden. Eén van zijn vindingen is het microtonale 31-toonssysteem; een verdeling van het octaaf die moduleren binnen de middentoonstemming mogelijk maakt en een inspiratiebron is voor liefhebbers van zowel oude als nieuwe muziek. Stichting Huygens-Fokker beheert sinds 1960 het enige volwaardig akoestische instrument waarop de vinding van Huygens in volle glorie tot klinken gebracht kan worden, namelijk het Fokker-orgel (1950). Dit 31-toonsorgel is in 2009 volledig vernieuwd en geplaatst boven de glazen wand van de Kleine Zaal in het Muziekgebouw aan ’t IJ te Amsterdam. In deze zaal geniet men door middel van concerten en presentaties van het muzikale erfgoed dat zowel Christiaan Huygens als Adriaan Fokker (ontwerper en initiator van het
31-toonsorgel dat gebaseerd is op ideeën van Huygens) aan Nederland heeft nagelaten. Via onder andere een jaarlijkse concertserie brengt Stichting Huygens-Fokker een ander geluid onder de aandacht met vernieuwende en verfrissende klanken. Hoog boven het IJ met adembenend uitzicht over de skyline van Amsterdam kan men het prachtig uitgelichte Fokker-orgel bewonderen, een orgel dat zowel computergestuurd als akoestisch bespeeld kan worden en ongelimiteerde m ogelijkheden heeft tot ver in de toekomst.

 

Ondersteuning

Dit festival wordt mede mogelijk gemaakt door: het Amsterdams Fonds voor de Kunst, Gilles Hondius Foundation, Gemeente Amsterdam (stadsdeel Oost) en het Muziekgebouw aan 't IJ.

De renovatie van het Fokker-orgel is mogelijk gemaakt door onder meer het Prins Bernhard Cultuurfonds en het SNS REAAL Fonds.

Een gulle gift van het Nederlands Akoestisch Genootschap en een gezamelijke bijdrage van zes bekende advies-bureaus, te weten Cauberg-Huygen, DGMR, LBP|SIGHT, M+P, Peutz én Wijnia-Noorman-Partners (WNP) hebben het mogelijk gemaakt om de Carrillo-piano aan te kopen.